Zaterdag 27 augustus stond team Pan Asian Collective in het PS weekendmagazine van het Parool. Een mooie plek voor meer zichtbaarheid van dit rijke netwerk van Aziatisch-Nederlandse creatieven.
In de rubriek ‘Koppen’ worden 12 portretten van medewerkers getoond zonder uitleg. De visuele reeks staat elke zaterdag in het Parool.
Aan het einde van elk kalenderjaar maak ik voor mijzelf een lijstje met persoonlijke highlights van één tot twee pagina’s. Sinds ik in 2013 begon met de jaaroverzichten ben ik elke keer blij verrast. Wat gebeurt er toch veel! Vooruitkijkend naar het jaar dat gaat volgen, was er ook altijd wat spanning. Wat als komend jaar nou eentonig en saai gaat worden? Tot het kwartje viel: ik blijf altijd in beweging omdat ik kan vertrouwen op mijn creativiteit.
Vertrouwen op creativiteit. Het vertrouwen dat creativiteit er altijd zal zijn. Het weten dat ik elk jaar weer nieuwe dingen zal bedenken en ervaren. Tien jaar geleden dacht ik hier nog niet zo bewust over na. Inmiddels ben ik veel bewuster met creativiteit bezig, zie ook mijn blogs over the Morning Pages en mijn mini-sabbatical. Ik weet nu dat hoe meer ik het vertrouwen heb, hoe meer de creativiteit gaat stromen. Ik zal proberen het zo concreet mogelijk uit te leggen, voor zover dat gaat bij een proces waar ook een hoog gehalte ‘woo woo’ bij komt kijken.
Creativiteit staat niet alleen
Zelden komt er een verhaal of idee uit het niets. Laat ik een voorbeeld geven. Vlak voor Kerst 2021 kreeg ik het verzoek of ik een kort verhaal voor een bundel wilde schrijven. Snel schetste ik een outline en zegde toe. Echter, een aantal fragmenten had ik al eerder geschreven en het universum waar het zich afspeelde, was ik al jaren aan het uitdenken. Ook bij concepten of programma’s is dit geval. Toen ik vorige zomer PAN ASIAN STORIES bedacht, bouwde dit voort op de talentprogramma’s die ik zelf gevolgd had, boeken die ik gelezen had en inspiratie die ik vond van Asian-American schrijvers op Twitter. Inspiratie van eigen ervaringen en van anderen is dus essentieel om creativiteit aan te wakkeren.
Het creatieproces is voor mij een proces van sterke verbondenheid met anderen. Zo ging ik met Kerst achter mijn computer zitten en kwam er elke dag een stuk. Na een eerste ruwe versie na ik een dag pauze en ging ik bij een vriend eten, deed boodschappen voor mijn nichtje die net bevallen was en maakte een lange wandeling. De creatieve persoon zit niet alleen op een zolderkamer maar gaat de wereld in.
In het creatieve proces is feedback ook ontzettend belangrijk. Voor mijn verhaal vroeg ik mijn schrijfclub op grote lijnen mee te lezen. Ik ging schrijven, omgooien en schrappen en pas daarna leverde ik mijn eerste versie in. Daarna keken nog twee redacteuren naar mijn verhalen. Uiteindelijk stond geen woord op dezelfde plek ten opzichte van de eerste versie.
Creativiteit is discipline
Als schrijver is creativiteit elke dag achter mijn bureau gaan zitten en schrijven. Vaak zijn het alleen mijn Morning Pages. Zij geven mij het vertrouwen dat ik altijd kan schrijven, ongeacht mijn stemming. Soms komt er wat goeds uit, vaak ook niet. Dit neem ik ook de rest van de dag mee naar mijn werk. Geen inspiratie voor een memo of een jaarplan? Ik begin gewoon met schrijven, en met een beetje gelukt zitten we bijna op 60%! Creativiteit is geen bliksem die inslaat, maar een kwestie van gewoon doen. ‘Even op broeden’, zeg ik vaak en dan komt er altijd wel wat. Feedback, kritiek, complimenten – en daarna het idee herzien, beter maken. Het hoort er allemaal bij. Creativiteit is bijna een zakelijk proces.
Creativiteit is overvloedig
Sinds ik actiever bezig ben met creativiteit, en dus ook meer durf, verbaas ik mezelf. Een verhaal over een vriendengroep in het Rome van de vijfde eeuw? Who knew? Er is zoveel dat in ieders hoofd en handen zit. Dat blijft erin als je het niet de kans geeft om eruit te komen. Je kunt zoveel meer dan je nu doet. Het leuke: je hebt geen toestemming nodig. Je kunt nu al gaan doen. Gaan voelen welke kant je op wilt.
Nog leuker: je hoeft niet jaloers te zijn op anderen. Want er is genoeg creativiteit voor iedereen. Als iemand anders succes heeft, betekent dit niet dat er minder succes voor jou is. Een les die Julia Cameron ook keer op keer herhaalt. Er is meer dan genoeg als je vertrouwt op je eigen creativiteit.
Zaterdag 2 juli, een dag na Keti Koti, was ik te gast bij Frits Spits in De Taalstaat op Radio 1. Een mooi gesprek volgde over ‘Wij Slaven van Suriname’ – een meesterwerk van de Surinaamse Schrijver Anton de Kom.
In de uitzending mocht ik toelichten waarom juist dit boek een Taalschat is en las ik een stuk voor uit het boek. Aanleiding voor de uitnodiging was natuurlijk mijn essay in Antonlogie.
Luister hier het fragment van NPO Radio 1 terug.
PERANAKAN in Nederland. Fotograaf Kevin Kwee portretteert in zijn serie de Peranakan Chinezen in Nederland: Nederlanders van Chinese afkomst uit Nederlands-Indië/Indonesië. Wie zijn de Peranakan? Wat maakt hen Peranakan? Hoe ervaren ze hun driedubbele identiteit? Ik ben vereerd dat ik aan de zoektocht van Kevin heb mogen meewerken. De serie is tot 3 juli 2022 te zien bij OBA Amsterdam op de Oosterdokskade.
De foto is in de zomer van 2018 genomen. Nu ik er jaren later weer naar kijk, zie ik nieuwe dingen: introspectie, heimwee, introvert, peinzend over heden, verleden, toekomst – maar ook de drie culturen in mijzelf en de batik die ik draag.
De foto is al bij drie exposities te zien geweest:
