Voor De Nederlandse Boekengids schreef ik een bespreking over De gelogen kolonie van oud-Indonesië correspondent Michel Maas. Zijn afrekening met ’tempo doeloe’ vind ik prikkelend, maar de positionering van de schrijver als neutrale buitenstaander roept ook vragen op.
Nederlanders kunnen het huidige Indonesië alleen bekijken door de bril van het koloniale verleden. Indonesiëcorrespondent Michel Maas laat in zijn boek De gelogen kolonie zien dat deze blinde vlek doorwerkt op allerlei niveaus: van politiek en diplomatiek (zo gaan op 17 augustus felicitaties naar de Indonesische regering voor de viering van Onafhankelijkheidsdag, maar wordt de onafhankelijkheid van Indonesië in Nederland de jure nog op 27 december 1949 gezet), tot mentaal (veel Nederlanders denken dat Nederland ook goede dingen heeft gedaan voor het land) en cultureel (Indisch eten is wijdverbreid in tegenstelling tot authentiek Indonesisch eten) tot individuele ‘nostalgische’ gevoelens (Maas krijgt uit allerlei hoeken ongevraagde anekdotes van Nederlanders te horen over hun familieverleden wanneer hij aankondigt naar Indonesië te gaan).
‘Het moderne Indonesië lijkt in Nederland alleen maar bij de gratie van het oude te bestaan: sporen van toen, gebouwen van toen, planten van toen, en stranden, dansen, tempels, paleizen en het eten van toen.’ Indië als fantasiewereld heeft in Nederland een hardnekkig bestaan. Ook ik ben daarvoor niet immuun. In 2023 maakte ik een reis door Indonesië om onderzoek te doen voor een roman die zich afspeelt in koloniaal Batavia. Als Chinees-Indische Nederlander van de derde generatie denk ik een band te voelen met het hedendaagse Indonesië, maar eenmaal daar besefte ik dat ik helemaal niks weet van dit land. Beide landen zijn tachtig jaar verder, ging er door mij heen, en Indonesië heeft niets gemeenschappelijks met het land uit de koloniale herinnering van mijn familiegeschiedenis. Maas merkt daarover op: ‘In Indonesië begon men op 17 augustus 1945 aan een nieuwe geschiedenis. In Nederland werd de tijd op 27 december 1949 stilgezet.’
Lees verder op de website van De Nederlandse Boekengids.